DIALECTIEK VAN DE VERLICHTING PDF

De dialectiek van de Verlichting Adorno en Horkheimer — Een paradoxale bron voor een herbeginnen Geschreven: Bron: Denkers van het licht, boek uitgegeven door het Masereelfonds. Ze blijven het ideaal als waarde aanhangen maar geven iedere hoop op om het te verwerkelijken. Wanneer ik in de discussie met deze schrijnende wanhoopskreet en deze profetische vervloeking terug opneem, dan heb ik daar een reden toe; de strijd voor en tegen de Verlichting duurt nog steeds voort. Daarom alleen al voel ik me uitgedaagd door dit werk van Adorno en Horkheimer dat wat ons — hen en mezelf — lief is zo onverbiddelijk aanvalt.

Author:Kagazil Mezitilar
Country:Ghana
Language:English (Spanish)
Genre:History
Published (Last):26 December 2016
Pages:26
PDF File Size:6.36 Mb
ePub File Size:7.83 Mb
ISBN:143-9-78947-658-4
Downloads:19421
Price:Free* [*Free Regsitration Required]
Uploader:Dihn



Maar de volledig verlichte aarde straalt in het teken van triomferend onheil. Het boek verschijnt in bij de kleine Exil-uitgeverij Querido in Amsterdam, maar de auteurs voltooiden het manuscript reeds in , op het dieptepunt van de Tweede Wereldoorlog. Ze geven het toen de nogal onbestemde titel Philosophische Fragmente mee. Die fragmenten ontstaan uit de dialogen tussen de twee auteurs, twee diep in een nog half negentiende-eeuwse Duitse patriarchale cultuur gewortelde, geletterde heren, die plaatsvinden in de voor hen vervreemdende context van het altijd zonnige Californische Pacific Pallisades, op schootsafstand van Hollywood, waar beiden als ballingen hun toevlucht hebben gevonden.

De dialogen worden nauwgezet opgetekend door Gretel Adorno, de vrouw van Theodor. Hun oordeel in het boek is eenduidig en Na de jaren zestig wordt het boek weer snel vergeten, maar het duikt toch weer op in debatten en onderzoek aan het eind van de jaren tachtig, toen het postmodernisme de heersende mode onder westerse intellectuelen was.

Plotseling zijn Horkheimer en Adorno belangrijke voorlopers van het postmodernisme en de daarmee verbonden kritiek op de valse illusies van de moderniteit de grote verhalen. Aan het epos vallen de reeds romanachtige trekken op en: de eerbiedwaardige kosmos van de betekenisvolle homerische wereld openbaart zich als prestatie van de ordenende rede, die de mythe vernietigt juist dankzij de rationele orde, waarin ze de mythe spiegelt.

Horkheimer en Adorno, , 57 Odysseus reist van de ene confrontatie met mythische monsters en halfgoden naar de volgende en bevecht hen met trucs en listen, of preciezer: met rede. In feite zijn de mythische monsters in de Odyssee al verbannen naar de marges van het Griekse universum. Ze bewonen bij voorkeur grotten op kleine eilandjes, waarin je kunt lezen dat ze bijna tot het verleden behoren. De moderne ratio, zo willen de auteurs duidelijk maken, is alles behalve de totale en onherroepelijke bevrijding uit de magische voortijd.

Zij draagt er juist de sporen van. Voor hem geldt juist dat hij nooit alles kan hebben, hij moet altijd kunnen wachten, geduld hebben, afstand doen, hij mag niet van de lotus eten en niet van de runderen van de heilige Hyperion, en wanneer hij zijn schip door de zee-engte laveert, moet hij het verlies van zijn metgezellen incalculeren, die door Scylla uit het schip worden gesleurd.

Toch staan deze rationele algemeenheid en de onontkoombaarheid van het noodlot niet tegenover elkaar, zij zijn onontwarbaar verknoopt. Het is onmogelijk de Sirenen te horen zingen zonder aan hen ten prooi te vallen: zij zijn niet te trotseren. Wie hen tracht te weerstaan is juist verloren aan de mythe waartegen hij aantreedt.

Hij vaart recht op de Sirenen af, tegelijk beseffend hoe hij als toehoorder prooi van de natuur of de mythe zal blijven. Listig als hij is, heeft hij echter een hiaat in het uit de oertijd stammende contract ontdekt: in dat contract is niet voorzien of de langsvarende vastgeketend of niet vastgeketend naar het lied luistert.

Hij buigt zich voor het lied van de lust, en verijdelt zo zowel de lust als de dood. Hij is echter nodig om te wijzen op de innerlijke verwantschap van het mythische en het verlichte denken. Mythe en Verlichting horen inessentie bij elkaar, omdat zij beide pogingen zijn om de angst van de mensen voor het onbekende, voor de grillige en bedreigende natuurkrachten, weg te nemen.

Op die wijze blijft het mythische wereldbeeld ambivalent. Hier lijkt de angst onder controle van de zekerheid van een eeuwige Waarheid. Het dialectische omslagpunt Deze stap in het verlichtingsproces wordt vervolgens verzilverd in de natuurwetenschappelijke revolutie in de zestiende en zeventiende eeuw.

Bacon daarentegen herdefinieert de menselijke kennis als geworteld in een actieve, experimentele houding. Zijn kennisopvatting is, aldus Horkheimer en Adorno, in feite patriarchaal: de menselijke rede dient over de natuur te heersen door haar actief te veroveren. Bacon wil letterlijk in de natuur binnendringen en haar krachten temmen. Kennis is macht, en technologie de kern van die macht.

De mens dient de natuur te veroveren en te beheersen en haar voor zijn eigen doelen te gebruiken. Door de traditionele metafysica te vervangen door moderne wetenschappen ruilen mensen hun zoektocht naar betekenis in de natuur in voor een praktijk van experimenteel manipuleren van de natuur, hun begrip vervangen ze door formules en causaliteit ten slotte door regels en waarschijnlijkheden.

Calculeren en nut worden de nieuwe criteria voor wetenschappelijk succes. Op dit punt wordt ook het beroemde wetenschappelijke ideaal van neutraliteit geboren. Wat in de loop van het hele proces verloren gaat, is het polymorfe karakter van de natuur. Het getal en de calculus vormen vanaf nu de kern van de Verlichting, die een belangrijk deel van de veelvoudige en rijke werkelijkheid van de menselijke ervaring abstraheert, homogeniseert en ten slotte liquideert.

Hij kent ze, voor zover hij ze kan manipuleren. De man van de wetenschap kent de dingen, voor zover hij ze maken kan. Alleen wanneer niets onbekends resteert, kan de mensheid zich bevrijd voelen van haar angsten. Ziedaar de paradox van de Verlichting: door de totale opheffing van het onbekende te eisen, door absolute zekerheid te eisen, verandert de Verlichting zelf in een vorm van geradicaliseerde, mythische angst.

Het streven naar zekerheid van het positivisme en naar een universeel en uniform wetenschappelijk wereldbeeld schept tegelijkertijd een universeel taboe. De hele idee dat er iets zou kunnen zijn wat zich aan de wetenschappelijke rede onttrekt, identificeert men als de bron van de angst.

De grenzen van de wetenschap moeten daarom de grenzen van de wereld worden. Door die andere wereld buiten de grenzen van onze functionalistische en formalistische behandeling van de natuurlijke werkelijkheid te elimineren, maken we in feite echter elke betekenisvolle verhouding tussen mens en de wereld, tussen subject en object ongedaan. Het enige wat nog bestaat is een louter instrumentele, technologische verhouding tot de natuur en tot elkaar.

De conclusie van Horkheimer en Adorno is helder en nogal onthutsend: de menselijke rede belooft de mensheid te bevrijden of te emanciperen, in plaats daarvan onderwerpt zij de mensheid aan de heerschappij van een calculerende macht. In andere woorden: zij reduceert mensen geheel in weerwil van Kants categorische imperatief tot louter middelen in een poging om de natuur en de mensheid zelf te controleren, te sturen en te disciplineren.

Die conclusie wordt nader ingevuld in de twee laatste fragmenten in de Dialectiek van de Verlichting, respectievelijk over cultuurindustrie en antisemitisme.

DRUNVALO MELCHIZEDEK THE SERPENT OF LIGHT PDF

Dialectiek van de Verlichting: het somberste boek van de twintigste eeuw

De consequenties daarvan zijn groot. Hoe valt er te ontkomen aan deze totalitaire verlichting? Maar wat dit precies betekende? In ieder geval geen grote collectieve stakingen.

ADEMPIERE 3.4 ERP SOLUTIONS FREE PDF

Dialectiek van de Verlichting

Maar de volledig verlichte aarde straalt in het teken van triomferend onheil. Het boek verschijnt in bij de kleine Exil-uitgeverij Querido in Amsterdam, maar de auteurs voltooiden het manuscript reeds in , op het dieptepunt van de Tweede Wereldoorlog. Ze geven het toen de nogal onbestemde titel Philosophische Fragmente mee. Die fragmenten ontstaan uit de dialogen tussen de twee auteurs, twee diep in een nog half negentiende-eeuwse Duitse patriarchale cultuur gewortelde, geletterde heren, die plaatsvinden in de voor hen vervreemdende context van het altijd zonnige Californische Pacific Pallisades, op schootsafstand van Hollywood, waar beiden als ballingen hun toevlucht hebben gevonden. De dialogen worden nauwgezet opgetekend door Gretel Adorno, de vrouw van Theodor. Hun oordeel in het boek is eenduidig en Na de jaren zestig wordt het boek weer snel vergeten, maar het duikt toch weer op in debatten en onderzoek aan het eind van de jaren tachtig, toen het postmodernisme de heersende mode onder westerse intellectuelen was.

ATIPIK ANTIPSIKOTIKLER PDF

Dialectiek van de verlichting

Het begrip Verlichting — Hier komen de theoretische grondslagen van het begrip Verlichting aan de orde, de dialectiek van natuur en natuurbeheersing, van mythe en Verlichting en hoe de verlichte rationaliteit verweven is met de maatschappelijke werkelijkheid. Uitweiding I: Odysseus of Mythe en Verlichting — Aan de hand van de " Odyssee ", als een vroeg teken van de beschaving van het avondland, wordt de dialectiek van mythe en Verlichting beschouwd als de pre-moderne uiteenzetting van een mythisch opgevatte natuur, door elementaire voorstadia van een verlichte natuurbeheersing. Uitweiding II: Juliette of Verlichting en moraal — In een confrontatie van Kants kritische geschriften over diens "praktische" en "theoretische" rede met de geschriften van Markies de Sade en Nietzsche , wordt aanschouwelijk gemaakt, dat de filosofen van de Tegen-Verlichting uiteindelijk als consequente voltooiers van de nihilistische zelfvernietiging van de verlichte rede aan het daglicht treden en hoe de "onderwerping van al het natuurlijke onder het eigenmachtige subject" ontaardt in een blinde heerschappij van een objectieve onverschilligheid ten opzichte van elke zin en menselijkheid. Zie ook: Juliette of Verlichting en Moraal in het artikel "Juliette" Cultuurindustrie — Verlichting als bedrog van de massa — Hierin wordt betoogd dat toename van de economische productiviteit leidt tot een economisering van alle levensgebieden en daardoor uiteindelijk eindigt met een "uitverkoop van de cultuur", waarbij zin vervangen wordt door de berekenende stompzinnigheden van het amusement en het economische gebeuren ondoordacht verheerlijkt wordt als een gevolg van de geobjectiveerde macht van logische rationaliseringsprocessen.

Related Articles